Diameter, vorm en belasting → r, t1, t2, f, g en minimale verzinking op het tegenstuk
Vult alleen de diameter in.
Minimale verzinking op het tegenstuk (a). Het tegenstuk (lager, naaf, bus) heeft aan de schouderkant een afschuining of verzinking van minstens a nodig; de verzinkdiameter is minstens d1 + 2a. Anders raakt het tegenstuk de afronding van de vrijsteek in plaats van de schouder.
Bron: DIN EN ISO 18388 (ISO 18388:2016); dezelfde tabel stond in DIN 509:2006-12.
De toleranties komen uit DIN 509:2006-12. De nieuwere DIN 509:2022-12 heeft ze opnieuw vastgelegd; die tekst is niet gecontroleerd. Toleranties uit DIN 509:2022 zijn niet bevestigd.
Buiten het gebruikelijke bereik; controleer de maat met de norm.
Inventor: Manage › Parameters, of direct in het maatveld van je schets.
Schematisch, niet op schaal. Vorm E heeft geen t2 en g.
De indeling per diameter geldt niet bij korte schouders en dunwandige delen. Heeft een onderdeel meerdere diameters, dan mag je voor alle schouders dezelfde vrijsteek kiezen.
De maten komen uit de norm en zijn bedoeld als hulpmiddel. Controleer altijd je eigen tekening en de actuele norm. Je blijft zelf verantwoordelijk voor je ontwerp.
Een vrijsteek (Duits: Freistich) is een kleine groef in de binnenhoek waar een as een stap maakt, of in een boring. De maten gelden ook voor boringen. Niet te verwarren met de uitloop van schroefdraad: die valt onder DIN 76-1 en heeft andere maten.
De slijpschijf of draaibeitel kan zo tot de schouder werken. Het tegenstuk (lager, naaf of bus) ligt er vlak tegenaan als het zelf een afschuining of verzinking heeft van minstens a (zie hieronder).
De norm kent vier vormen:
Deze pagina geeft vorm E en F. De maten hangen af van de diameter en de belasting.
r is de straal van de afronding. t1 is hoe diep de groef in de cilinder zit. t2 is hoe diep hij in de schouder zit (alleen vorm F). f is de breedte van de groef langs de as. g is de breedte langs de schouder (alleen vorm F, een richtwaarde). a is de minimale verzinking op het tegenstuk.
Belasting. Bij normale belasting kies je de standaardmaat. Bij verhoogde wisselbelasting (de belasting wisselt steeds, bijvoorbeeld bij een draaiende as onder buiging) geeft de norm een grotere radius, omdat een ruimere afronding de spanningspiek in de hoek verkleint. Die maten bestaan pas boven Ø 18 mm. Voor Ø 18 mm en kleiner geeft de norm geen maat; de pagina toont dan de maat voor normale belasting en meldt dat. Kerfwerking bij vermoeiing: zie DIN 743.
Maat. Soms passen twee maten bij je diameter. Neem dan reeks 1 (de voorkeursradius: 0,4 · 0,8 · 1,2 · 1,6 · 2,5 · 4 mm), tenzij je een reden hebt voor reeks 2 (0,2 · 0,6 · 1 mm).